Biologie 8
Thema 8 Gedrag Basisstof 1
De studie van gedrag Gedrag: alle waarneembare activiteiten van een dier of mens. Gedrag is opgebouwd uit handelingen. Ethologie: studie van gedrag. Ethogram: een beschrijving van de verschillende typen handelingen van een diersoort. Protocol: een lijst van achtereenvolgens waargenomen handelingen van een dier. Basisstof 2 De organisatie van gedrag Gedrag is georganiseerd in gedragssystemen. Gedragssysteem: een groep samenhangende handelingen. Basisstof 3 Hoe wordt gedrag veroorzaakt? Uitwendige factoren en inwendige factoren spelen een rol bij het tot stand komen van gedrag. Inwendige factoren = motiverende factoren. Sleutelprikkel: een prikkel die een doorslaggevende rol speelt bij het veroorzaken van een bepaald gedrag. Supranormale prikkel: is effectiever dan de normale prikkel. Basisstof 4 Hoe wordt gedrag bepaald? Erfelijke factoren: dingen die een dier doet die bepaald worden via genen. Leerprocessen:door leren kunnen dieren zich aanpassen aan hun omgeving. Inprenting: een bepaalde korte periode waar in een dier iets leert. (gevoelige periode) Gewenning: reactie op een prikkel neemt af na het herhaaldelijk toedienen. Conditionering: leren via beloning of straf ( trial and error). Dresseren gebeurt door conditionering.
Basisstof 5 Sociaal gedrag
Sociaal gedrag: het gedrag van soortgenoten ten opzichte van elkaar. Handelingen bij sociaal gedrag heten signalen. Communicatie tussen dieren is mogelijk door signalen. Pikorde: rangorde bij kippen. Imponeergedrag: het dier maakt zich zo groot mogelijk. Verzoeningsgedrag: het goedmaken van iets op een bepaalde manier. Als dieren in staten leven heerst er een sterke taakverdeling. Balt: bestaat uit aan aantal karakteristieke signalen die een gedragsketen vormen. De signalen die dan worden gegeven zijn soortspecifiek. Geritualiseerd gedrag: handelingen bij de balts die overdreven, omgevormd en of versneld worden uitgevoerd. Ambivalent gedrag: gedrag dat is samengesteld uit handelingen van 2 of meer gedragssystemen. Conflictgedrag:gedrag dat wordt veroorzaakt door een conflict tussen gedragssystemen. Oversprong gedrag: (zinloos gedrag) het gedrag bestaat dan niet meer uit ambivalent gedrag maar uit gedragselementen uit een ander gedragssysteem. Omgerichtgedrag: het gedrag wordt niet meer gericht op de soortgenoot maar op iets anders. Basisstof 6 Gedrag bij de mens Gedrag van mensen wordt ook bepaald door erfelijke factoren en door leerprocessen. Normen:gedragsregels waarvan veel mensen vinden dat je je er aan moet houden. Waarden: uitgangspunten die mensen gebruiken bij het inrichten van hun leven. Rolgedrag: gedrag dat andere van iemand verwachten in een bepaalde situatie.
